Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (afgekort ook wel HDSR) regelt het lokale en regionale waterbeheer in Midden-Nederland en is één van de 21 waterschappen die Nederland rijk is. Het werkgebied bestaat uit het zuidelijk deel van de provincie Utrecht en een klein deel van Zuid-Holland. HDSR is er voor veilige dijken en schoon en voldoende oppervlaktewater. Een maatschappelijke verantwoordelijkheid die groot is; het waterschap zorgt er dagelijks voor dat inwoners, bedrijven en natuur in Midden-Nederland op het belangrijke werk van HDSR kunnen rekenen.
Enerzijds betekent dat investeren in sterke waterkeringen langs onder meer de Lek en Nederrijn, maar anderzijds ook op het actief sturen op het waterpeil in het gebied. Via waterbeheer wordt overtollig regenwater in natte periodes afgevoerd naar kanalen, sloten en rivieren, terwijl in droge tijden juist water vanuit onder meer de Lek wordt ingelaten om te voorkomen dat landbouw en natuur onder druk komen te staan. Maar ook wordt voor dijkveiligheid gezorgd, dijken die hoog en sterk genoeg zijn en indien nodig worden verhoogd. Zoals Tonny Oosterhoff, Coördinator Procesautomatisering bij HDSR, het treffend zegt: “Als de dijk bij ons doorloopt, dan loopt het tot aan Schiphol vol.”
Een andere belangrijke taak is die van afvalwaterzuivering. HDSR behandelt het afvalwater van huishoudens en bedrijven in haar gebied, zodat dit veilig kan worden teruggebracht in het oppervlaktewater en de waterkwaliteit en ecologie behouden blijven. Juist dat benadrukt hoe belangrijk het werk van het waterschap is voor veiligheid en leefbaarheid in de regio.
“Veel mensen weten niet dat er achter het doortrekken van de wc een hele wereld schuilgaat. In ons gebied staan 16 rioolwaterzuiveringsinstallaties en 54 rioolgemalen die zorgen voor het zuiveren van afvalwater. Dat is van groot belang voor een veilige en gezonde leefomgeving”, aldus Oosterhoff. Een groot deel van die processen is verregaand geautomatiseerd. Op de grotere installaties zijn nog medewerkers aanwezig om processen bij te sturen, maar veel kleinere locaties draaien onbemand en worden op afstand bestuurt. “Zodra een pomp in storing valt of de waterkwaliteit wijkt af van de norm, worden operators gewaarschuwd en kunnen zij op afstand inloggen op de betreffende zuivering. De operator kan zo het proces beoordelen en waar nodig bijsturen. Je wilt bij een verstoring dan niet alleen weten dát er iets mis is, maar vooral ook meteen kunnen zien wat er precies aan de hand is.” Juist die snelle en gerichte opvolging is onmisbaar om de continuïteit van het zuiveringsproces te waarborgen.
Ook buiten de grenzen van Nederland draagt HDSR bij aan schoon en veilig water. Tonny Oosterhoff was zelf betrokken bij internationale projecten in onder meer Nicaragua en Kenia, waar kennis over afvalwaterzuivering, drinkwater en sanitatie werd gedeeld. “Daar hebben wij kennis van, en af en toe mogen wij daar een bijdrage aan leveren”, vertelt hij. Daarmee laat HDSR zien dat de expertise die dagelijks wordt ingezet voor veilige dijken en schoon water in Midden-Nederland, ook van waarde is op plekken in de wereld waar die kennis hard nodig is.
Dat bij geautomatiseerde processen ook OT om de hoek komt kijken, is zeker bij Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden het geval. Waar veel kleinere installaties onbemand draaien, is betrouwbare monitoring en toegangscontrole onmisbaar. Oosterhoff legt uit: “Je praat hier niet meer over gewone ICT, maar echt over operationele techniek. Tot voor kort werd onze enige alarmering verzorgd met behulp van semafoons, waarbij alleen werd aangegeven op welke installatie zich een afwijking voordeed. Pas na inbellen kon de operator zien wat er aan de hand was. Toen er een storing optrad met de semafoons en het uitvallen van het zuiveringssysteem daardoor niet werd opgemerkt, gaf het ons direct aanleiding om te kijken naar een nieuwe manier van melden.”
De storing met het bestaande semafoonsysteem maakte dus duidelijk dat ook de alarmering zelf toekomstbestendiger moest worden. Daarom werd gezocht naar een systeem waarbij ook de opvolging van een melding beter geborgd was. “Een functionaliteit die we vonden in het platform van IQ Messenger; met duidelijke opvolging, escalatie naar een collega als een reactie uitblijft én meer zekerheid dat meldingen daadwerkelijk bij de juiste persoon terechtkomen,” vertelt de Coördinator Procesautomatisering.
Samen met Unica ICT is een implementatieplan opgesteld, waardoor de afdeling Zuiver van HDSR sinds september vorig jaar IQ Messenger in kan zetten voor de storingsdienst. Dit bevalt volgens Oosterhoff zo goed dat inmiddels ook andere afdelingen van HDSR de mogelijkheden van het platform verkennen. De oplossing biedt daarmee niet alleen meer grip op de opvolging van meldingen binnen de zuiveringsprocessen, maar legt ook een basis voor bredere toepassing binnen de organisatie.
Vanuit zijn rol houdt Oosterhoff samen met de beheerder van het systeem en het team van Unica ICT vinger aan de pols over hoe de oplossing functioneert en waar bijsturing of uitbreiding nodig is. Die aanpak zorgt ervoor dat er niet alleen wordt gekeken naar het dagelijkse beheer, maar ook naar de toekomst. “Wanneer er andere functionaliteiten ingebracht moeten worden, er onderhoud gepleegd moet worden of als we net even op een iets andere manier willen gaan werken , dan wordt dat met de specialisten van Unica ICT geregeld”, zo verwoordt hij. Het geeft HDSR zo de zekerheid dat zowel het beheer als de doorontwikkeling van het systeem goed zijn geborgd.
Door de koppeling tussen de procesautomatisering van Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden en IQ Messenger ontvangen dienstdoende operators storingsinformatie nu direct op hun smartphone. Zij zien sneller welke installatie aandacht vraagt, wat de aard van de melding is en welke eerste actie nodig is. Daardoor hoeven zij niet eerst op afstand in te loggen om te achterhalen wat er speelt, maar kunnen zij sneller bepalen welke maatregel nodig is om het zuiveringsproces veilig en continu te laten verlopen. Ook de opvolging van meldingen is beter geborgd: blijft een reactie uit, dan gaat automatisch een vervolgmelding naar een collega. Die combinatie van meer context, snellere opvolging en automatische escalatie verkleint het risico dat een calamiteit te laat wordt opgemerkt en helpt HDSR om verstoringen in het zuiveringsproces sneller te signaleren en op te volgen.
De invoering van IQ Messenger vroeg volgens Tonny Oosterhoff niet alleen om een technische verandering, maar vooral ook om aandacht voor de mensen die ermee moesten gaan werken. Juist daarom koos HDSR ervoor om medewerkers vanaf het begin actief mee te nemen in de verandering. Door met hen in gesprek te gaan over eisen, wensen én verbeterpunten, ontstond ruimte om de oplossing stap voor stap beter aan te laten sluiten op de praktijk. Denk aan aanpassingen in de lay-out van meldingen of het bijstellen van de sterkte van signalen. Die zorgvuldige begeleiding hielp om draagvlak te creëren en medewerkers vertrouwd te maken met de nieuwe manier van werken.
Tonny Oosterhoff kijkt positief terug op de samenwerking met Unica ICT. Er werd er vanaf het begin goed geluisterd naar wat HDSR in de praktijk nodig had, waardoor de uitrol van IQ Messenger niet alleen technisch klopte, maar ook aansloot op de manier van werken op de werkvloer. “We hebben de samenwerking als heel plezierig ervaren”, vertelt hij. “Er was goed contact met de mensen in het veld en er is echt doorgepraat over wat we precies wilden.”
Juist die praktische aanpak en het meedenken in vervolgstappen maken voor HDSR het verschil. Zo wordt inmiddels ook gekeken naar de koppeling van poorten en intercoms aan IQ Messenger en ondersteunt Unica ICT daarnaast bij de verbetering van de OT-security. “De aanpak van Unica ligt ons wel: lekker praktisch ingesteld”, aldus Oosterhoff. Dat Unica daarbij ook oog heeft voor het verschil tussen IT en OT, geeft HDSR het vertrouwen dat de samenwerking niet alleen prettig verloopt, maar ook toekomstbestendig is.