)
Bij WEPA Nederland in Swalmen staat sinds vorig jaar een circulaire fabriek die nergens anders ter wereld bestaat. Met een innovatieve installatie die van Miscanthus (olifantsgras) papiervezels maakt voor hygiënepapier. Projectmanagers Rik Schobben van Pro-Fa Automation en Serge Giesbertz van WEPA Nederland trokken vier jaar lang intensief samen op met hun teams. “Het was een snelkookpan, maar dankzij de maximale inzet van alle collega’s is het ons gelukt.”
Miscanthus is een snel groeiend, niet-invasief gewas dat lokaal in Nederland wordt geteeld. Dankzij de snelle groei kan het elk jaar worden geoogst, met minimale agrarische inspanningen. Wat het gewas bijzonder maakt, is het hoge cellulosegehalte: de vezelopbrengst per hectare is vele malen hoger dan die van een hectare bomen. Om een ton Miscanthusvezels te produceren is 50% minder land nodig dan voor verse houtvezel. En juist intensief landgebruik is waar de grootste milieueffecten ontstaan.
)
)
)
Het begon allemaal met een duurzaam idee dat al jaren in de hoofden van de procestechnologen van WEPA zat. Kunnen we papiervezels voor de productie van keukenrol, toiletpapier, papieren handdoekjes, zakdoekjes en ander hygiënepapier uit snelgroeiend gras halen? Laboratoriumtests en mini-pilots met Miscanthus, een grassoort die in één jaar tijd maar liefst vier meter hoog groeit, wezen uit dat het kon. Maar het idee om op te schalen naar een volwaardige, circulaire productiefabriek was een enorme uitdaging.
“Het ging ons namelijk niet alleen om het winnen van de vezel, we wilden ook de kringloop sluiten”, vertelt Serge. “Bij de productie van papiervezels komt een reststof vrij: black liquor. Deze stof bevat lignine, een restproduct dat vaak wordt verbrand voor energieopwekking in de pulpindustrie. Maar er zijn ook bedrijven die lignine goed kunnen gebruiken om bijvoorbeeld verf of lijm mee te maken. Daarom wilden we met onze nieuwe fabriek de lignine in poedervorm kunnen terugwinnen. En daarmee de cirkel rondmaken: de vezel wordt gebruikt voor papier, de reststof krijgt een nieuwe bestemming. Voor het oplossen van die complexe, technische puzzel hebben we op de hulp van Unica vertrouwd.”
Toen Rik in 2021 overkoepelend projectleider werd voor Unica Industry – het cluster waar Pro-Fa onderdeel van is – zat het project in de overgang van voorontwerp naar pre-engineering. “Het was me al snel duidelijk dat dit geen standaardproject was, waarbij je een concrete uitvraag krijgt met tekeningen”, zegt hij. “Niemand had eerder zo’n fabriek gebouwd. Dat vroeg om co-development: samen toewerken naar een oplossing.”
Dat klinkt eenvoudig, maar dat was het niet. Rik: “Idealiter ontwerp je eerst de installatie en zet je daar vervolgens een fabriekshal omheen. Hier stond het gebouw er al en konden we niet uitbreiden, omdat de locatie is ingesloten tussen de rivier de Swalm en de A73. Daar kwam bij dat 90% van de installatie op een verdieping moest komen. Alle onderdelen moesten dus via het dak en de lift naar binnen.”
En dat was nog niet alles. Serge: “Tijdens de engineering bleven we het productieproces testen. Er waren proeven die nieuwe inzichten opleverden, waardoor we de installatie moesten aanpassen. Die werd vervolgens te groot voor het gebouw, zodat we opnieuw terug moesten naar de tekentafel.”
Ondanks de complexiteit, de technische uitdagingen en de vele ontwerpiteraties bleef het project draaien op constructieve samenwerking. Serge: “Het was intensief, maar juist door transparant te blijven, elkaar scherp te houden en steeds weer gezamenlijk te zoeken naar oplossingen, kwamen we elke keer een stap verder.” Rik vult aan: “Iedere discipline bracht zijn expertise in. Die gezamenlijke kracht heeft ervoor gezorgd dat we continu vooruit konden.”
Wat de projectmanagers het meest waarderen aan de samenwerking? “De openheid”, zegt Serge. “We konden alles tegen elkaar zeggen en alle informatie werd gedeeld. Dat creëert vertrouwen. Daarnaast is het een groot voordeel dat Unica zoveel disciplines onder één dak heeft, waardoor je snel en soepel kunt schakelen tussen engineering, software, uitvoering en brandveiligheid.”
Rik somt op: “Unica Industry Solutions Venlo verzorgde de mechanische en elektrische engineering en uitvoering, Unica Building Services Zwolle het besturingssysteem, Brainpact de site-support, en Unica Fire Safety de sprinklerinstallatie. Ik voerde het overkoepelend projectmanagement namens Unica Industry, terwijl ik zelf werkzaam ben bij Pro-Fa Automation.”
De fabriek is sinds september 2025 in werking – de eerste fase is opgestart en momenteel wordt de tweede fase getest. Er is vezel geproduceerd, er is papier gemaakt. “Ik ben ontzettend trots dat het ons gelukt is”, zegt Serge. “We hebben samen iets neergezet dat wereldwijd uniek is. Vanuit ons hoofdkantoor is het project nauwgezet gevolgd en heeft Unica zich positief in de kijker gespeeld. Dat zal zeker meespelen wanneer we in de toekomst een nieuw project opstarten.”
Binnen zijn vezelstrategie zet WEPA sterk in op recyclingvezels en ecologisch alternatieve, verse vezels, zoals Miscanthus. Zo worden de druk op het landgebruik, het verlies van biodiversiteit en klimaatverandering door intensieve vezelaanbouw geminimaliseerd.
Met name voor wegwerpproducten met weinig recyclingmogelijkheden vindt WEPA het belangrijk om voor grondstoffen te kiezen die de minste impact hebben op het milieu. Miscanthus is daarom een waardevolle toevoeging aan de vezelmix.
Door vezels in te zetten met een kleinere ecologische voetafdruk dan verse houtvezels, wil WEPA de ecologische voetafdruk van het vezelportfolio in 2030 met 25% verkleinen.
)
)
:focal(202x116:203x117))
)
)