''Er wordt gezegd dat we rond 2030 een omslagpunt bereiken''. Vertelt Antoon. ''Dat er simpelweg te weinig drinkwater beschikbaar komt''. Die ontwikkeling wordt vaak aangeduid als watercongestie of -schaarste. Hoewel de term 'watercongestie' niet helemaal klopt. Het suggereert namelijk een verstopping terwijl het eerder om schaarste gaat. Deze term helpt wel om aandacht te vragen voor een probleem dat nog relatief weinig zichtbaar is.
Volgens Antoon ontstaat die schaarste door meerdere factoren tegelijk: ''Klimaatverandering speelt daarin een belangrijke rol. Lange droge periodes worden afgewisseld met korte, hevige regenbuien. Daardoor krijgt water minder de kans om rustig de bodem in te trekken. Als het hard regent, stroomt het water direct richting het riool en uiteindelijk naar zee. Terwijl we het juist moeten vasthouden.''
Daarnaast verschilt de problematiek sterk per regio. ''In Brabant wordt veel drinkwater gewonnen uit diepe grontwaterbronnen. In Zeeland ontstaat juist verzilting doordat er te veel water uit de bodem wordt gehaald. Andere regio's zijn weer afhankelijk van oppervlaktewater. Iedere regio heeft zijn eigen uitdaging, maar bijna overal zie je dat de druk op drinkwater groter wordt.''
Toch leeft het onderwerp nog nauwelijks in de samenleving. Dat komt vooral doordat mensen het probleem nog niet direct voelen. Bij stroom merk je het meteen als je laadpaal uitvalt. Maar water komt nu nog gewoon uit de kraan. Dan voelt het niet urgent. Tegelijkertijd zie je wel duidelijke signalen: waterbedrijven kondigen steeds vaker sproeiverboden aan en waarschuwen voor toekomstige tekorten.
Antoon ziet voor Unica een belangrijke verantwoordelijkheid. ''Wij maken drinkwaterinstallaties. Dan hebben we ook de morele plicht om slimmer met water om te gaan. Dat betekent dat installaties niet alleen moeten uitvoeren wat gevraagd wordt, maar ook actief moeten adviseren over duurzamere oplossingen.''
Een voorbeeld daarvan zijn grijswatersystemen. Daarbij wordt water uit bijvoorbeeld douches opgevangen, gefilterd en opnieuw gebruikt voor toepassingen waarvoor geen drinkwaterkwaliteit nodig is, zoals toiletspoeling. Ook regenwateropvang wordt steeds belangrijker. We spoelen nu toiletten door met drinkwaterkwaliteit. Dat is zonde.
Steeds vaker worden bij nieuwbouwprojecten maatregelen genomen om regenwater tijdelijk op te slaan en vertraagd af te voeren. Hier wordt andere gebruik gemaakt van wadi's: dat zijn verlaagde groenzones waar regenwater zich tijdelijk kan verzamelen en langzaam in de bodem zakt. Ook retentiekratten worden toegepast om water ondergronds op te slaan. Vroeger was het doel om regenwater zo snel mogelijk af te voeren. Nu moeten we het juist vasthouden.
In België zijn sommige maatregelen inmiddels al verplicht bij nieuwbouw en renovatie. Daar moeten woningen regenwater opslaan en hergebruiken. In Nederland ziet Antoon dat wet-en regelgeving langzaam dezelfde kant op beweegt, bijvoorbeeld rondom vertraagde waterafvoer. Toch staat veel nog in de kinderschoenen.
Dat betekent niet dat Unica moet afwachten. Juist nu is het moment om kennis op te bouwen en ervaring op te doen. We hoeven niet zelf te pionieren, maar we moeten wel samenwerken met partners die hier al verder in zijn. Hierin speelt een samenwerking tussen leveranciers, adviseurs en installateurs een belangrijke rol.
De watertransitie raakt uiteindelijk veel meer dan alleen sanitaire installaties. Het onderwerp hangt samen met bredere ontwikkelingen rondom duurzaam bouwen, energie, klimaatadaptatie en de inrichting van gebouwen en terreinen. Het houdt niet op bij zonnepanelen of een groen dak. We moeten op meerdere vlakken slimmer omgaan met onze leefomgeving.